ekon. rodzaj banków specjalnych; instytucje finansowe wyspecjalizowane w udzielaniu kredytów hipotecznych z przeznaczeniem na inwestycje budowlane. Pierwsze banki hipoteczne w Europie powstały: we Francji w 1852 r. (Credit Foncier de France), w Niemczech, Danii i Szwecji.

Na rozwiniętych rynkach kapitałowych przyjmują różne formy organizacyjne i własnościowe. Ich wspólną cechą jest nazwa banku hipotecznego, źródła oraz sposób pozyskiwania środków na rynkach kapitałowych (a nie przez depozyty ludności). Banki hipoteczne przyjmują formę instytucji państwowej (np. w Norwegii, Francji, Hiszpanii, Japonii, Nowej Zelandii) lub prywatnych spółek utworzonych z jednej lub kilku instytucji (np. w Niemczech prywatne banki hipoteczne są przeważnie własnością dużych banków komercyjnych lub towarzystw ubezpieczeniowych). Forma organizacyjna wpływa na sposób pozyskiwania środków finansowych na rynku. Banki państwowe, mając gwarancje państwowe, mogą pozyskiwać relatywnie tanio środki na rynku kapitałowym (np. dzięki regulacjom państwowym nakazującym prywatnym instytucjom rynku kapitałowego wykup określonej liczby obligacji mieszkaniowych emitowanych przez te banki), w Nowej Zelandii nawet z budżetu centralnego.

Prywatne banki hipoteczne pozyskują środki samodzielnie (np. przez emisję listów zastawnych, obligacji hipotecznych, papierów wartościowych sprzedawanych przez instytucje finansowe skupiające wierzytelności hipoteczne); pozyskują kredytodawców dzięki współpracy z macierzystymi bankami komercyjnymi.

Globalizacja wyników kapitałowych umożliwia bankom hipotecznym pozyskiwanie środków na międzynarodowych rynkach po obniżonym koszcie dzięki tzw. Kredytom konsorcjalnym, angażującym kilka banków i zmniejszającym ryzyko pojedynczego banku uczestniczącego.